Cofnięcie darowizny mieszkania – czy zawsze jest wykonalne?

Darowizna nieruchomości to dość często spotykana forma przekazania mieszkania czy domu bliskim osobom.

Starsze osoby chcą w ten sposób zabezpieczyć swoje dzieci czy inną rodzinę, a jednocześnie często uzyskać, przynajmniej w swoim odczuciu, zapewnienie wdzięczności i opieki na starość. Ale co, gdy to nie zadziała i osoba obdarowana ignoruje potrzeby darczyńcy? Czy można w takim przypadku odzyskać przedmiot darowizny?

Cofnięcie darowizny mieszkania z powodu braku opieki jest trudne, ponieważ obowiązek opieki nie jest nieodłączną częścią umowy darowizny. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 8 listopada 2024 r. (sygn. I C 429/21), darowizna rodzi ogólny obowiązek wdzięczności, ale obowiązek opieki wynika głównie z więzi rodzinnych, zwłaszcza między najbliższymi.

W sprawie Anny C., która darowała mieszkanie wnuczce Irenie D., sąd uznał, że brak opieki ze strony wnuczki nie stanowił rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 KC. Rażąca niewdzięczność wymaga świadomego działania z nieprzyjaznym zamiarem i znaczną złą wolą, czego w tej sprawie nie wykazano. Wnuczka odmówiła całodobowej opieki, ale jej sytuacja życiowa to usprawiedliwiała, a wcześniej oferowała pomoc w miarę możliwości. Dodatkowo, sąd zauważył, że obowiązek opieki spoczywał przede wszystkim na córkach Anny C., a nie wnuczce.

Kluczowe wnioski, jakie można wysnuć na podstawie ww. wyroku, to:

• brak zapisu o opiece w umowie darowizny: Umowa nie zawierała obowiązku opieki, co utrudnia skuteczne odwołanie darowizny na tej podstawie.
• rażąca niewdzięczność: musi być wykazana jako świadome, nieprzyjazne działanie obdarowanego, co w tej sprawie nie miało miejsca.
• konflikty rodzinne: Spory o opiekę między członkami rodziny Anny C. były istotnym tłem, ale nie wystarczyły do uznania rażącej niewdzięczności.
• testament i wydziedziczenie: wola Anny C. dotycząca wydziedziczenia wnuczki i córki nie wpłynęła na ocenę darowizny, która była odrębną czynnością prawną.

Sąd oddalił powództwo, uznając, że brak opieki nie uzasadnia odwołania darowizny. Sprawa pokazuje, że seniorzy chcący zabezpieczyć opiekę poprzez darowiznę powinni rozważyć inne instrumenty prawne, np. umowę dożywocia, która wyraźnie określa obowiązki opiekuna.

Agencja Plejada Nieruchomości z sukcesami zajmuje się także „trudnymi” nieruchomościami, na których ciążą obowiązki związane z dożywociem, darowiznami czy egzekucjami. Polecamy nasze usługi, pomożemy rozwiązań Państwa problemy!